De stemming zit er al in voordat het Sinterklaasconcert van Rien Donkersloot en Sietze de Vries begint. Buiten de kerk staat op het dak van de Boterwaag een klein carillon. Precies om acht uur als het concert moet beginnen, speelt het klokkenspel ‘Zie de maan schijnt door de bomen’. Het zorgt voor saamhorigheid onder de dertig concertbezoekers: de kerk vult zich met gegniffel. Op de livestream horen de kijkers en luisteraars het ook. ‘Carillon opent het bal!’, schijft Marcel Mangnus op de chat van Rien Donkersloots YouTube-kanaal.

​Maar Rien Donkersloot is onverbiddelijk op deze vrijdagavond 20 december. De belletjes zijn nog niet uitgespeeld, als hij al begint met zijn welkomstwoord. Sinterklaasliederen blijken een goede inspiratiebron te zijn, vertelt hij. ‘Ook al lijken de melodietjes misschien voorspelbaar en nietszeggend.’ En hij gaat serieus aan het werk met de Ouverture ‘Sinterklaas de goeie heer’ in Jan-Jongepierstijl.

Opvallend tijdens het concert is, dat beide organisten geen hulpsinterklazen bij zich hebben die de registers bedienen. Vanaf de linker pedaaltoren kijkt een Sinterklaasje toe. Oren heeft hij aan zijn hoofd, maar hij hoort er niet mee.

Het concept van De Vries en Donkersloot tijdens dit concert is eenvoudig: combineer een sinterklaaslied met een bestaande compositie uit de orgelliteratuur of kneedt de liedjes in een zeer bekende vorm van een bekende componist. De kunst is de goede vorm bij het goede liedje te vinden. En daarin bleken piet Rien en piet Sietze getalenteerd . Zo maakt Rien Donkersloot van ‘O, kom er eens kijken’ een Mozartiaans Flötenuhrstuk. Sietze de Vries maakt het spannend in zijn veelvormige Suite de dances Sankt Nicolaus. Onder die Frans-Duitse titel maakt hij vrolijke dansstukjes. In sommige hoor je meteen over welk sinterklaaslied het gaat, maar soms heeft hij de melodie goed verstopt, aangepast aan het idioom of in mineur gespeeld (zijn er eigenlijk wel sinterklaasliederen in mineur?). ‘Wie komt er alle jaren’, ‘Zie de maan schijnt door de bomen’. De laatste twee deeltjes gaan over ‘Sinterklaasje, kom maar binnen met je knecht’ en – de goedheiligman kan maar even blijven – ‘Dag Sinterklaasje’. Meest opmerkelijk is de dans waar hij een trommel imiteert met behulp van de laagste tonen van de Untersatz 16’ van het pedaal.

Na de improvisatie door Donkersloot in negentiende-eeuwse stijl over ‘Wie komt er alle jaren’ – een hommage aan Bastiaans, De Lange en Hendriks zeg maar, draait Sietze de vries het raadspelletie om. Hij combineert een ‘partita diverse sopra ‘Zachtjes gaan de paardenvoetjes’ met bestaande composities van vooral Johann Sebastian Bach en de lol voor de luisteraar is natuurlijk om ze te herkennen. Na een openingssolo met de Octaaf 4’ van het Pedaal horen we verwijzingen naar de moeder aller partita’s ‘Sei gegrüßet, Jesu gütig’ maar ook naar de wereldberoemde bewerking van ‘Wohl mir, daß ich Jesum habe’ en het eerste deel uit de eerste Triosonate (BWV 525). Maar ook de koekoek en de nachtegaal van Georg Frideric Handel komen tot leven. En niet te vergeten de knipoog naar Alexandre Guilmants Pastorale uit z’n eerste sonate.

Maar zo’n raadspel kan Rien Donkersloot ook. ‘Zie de maan schijnt door de bomen’ krijgt een jas van Debussy aan met een serene verwijzing naar diens Clair de lune. Het ligt voor de hand, maar kom er maar eens op.

Bach komt nog een keer terug in het sluitstuk van het concert met een combinatie van het beroemde preludium BWV 552 uit het derde deel van de Clavierübung en het lied ‘Zie ginds komt de stoomboot. De uitsmijter komt vlak voor het einde van de fuga. Dan laat Sietze de Vries de toeter van de Pakjesboot 12 horen.

Wat een cadeau van de Sint. Een nieuw register op Nabers eigen bovenwerk.

Toet! Stoomfluit 8’.

Geloof je het niet? Kijk dan terug op Sinterklaasconcert (live): Sietze de Vries & Rien Donkersloot – YouTube en verbaas je erover dat de gouden staf van Sinterklaas aan de stang tussen hoofdkas en rugwerk hangt. Sint-Nicolaas en Sint-Joris waarderen uw donatie.

[PETER SNEEP]